മഹാരാഷ്ട്രയിലെ കക്കോഡ പഞ്ചായത്ത് മുൻ സർപഞ്ച് മംഗല ഭിംറാവുവിനെതിരായ അയോഗ്യത റദ്ദാക്കിക്കൊണ്ടാണ് കോടതി ഈ നിരീക്ഷണങ്ങൾ നടത്തിയത്. മൂന്നാമത്തെ കുട്ടി ജനിച്ചതിനെത്തുടർന്ന് തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ മത്സരിക്കുന്നതിൽ നിന്ന് മംഗലയെ വിലക്കിയിരുന്നു. ജസ്റ്റിസുമാരായ പി.എസ്.നരസിംഹ, അലോക് ആരാധെ എന്നിവരുടെ ബെഞ്ചിന്റെതാണ് നടപടി. മഹാരാഷ്ട്ര ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത് നിയമം ഭേദഗതി വരുത്തി 2000 സെപ്റ്റംബർ 13 മുതൽ രണ്ടിൽ കൂടുതൽ കുട്ടികളുള്ളവരെ തദ്ദേശ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ മത്സരിക്കുന്നതിൽനിന്ന് വിലക്കിയിരുന്നു.

രണ്ടിൽ കൂടുതൽ കുട്ടികളുള്ളവരെ വിലക്കുന്ന നടപടി സുപ്രീംകോടതി ശരിവെക്കുന്ന ഘട്ടത്തിൽ ഇന്ത്യയിലെ പ്രത്യുൽപാദന നിരക്ക് (ഫെർട്ടിലിറ്റി നിരക്ക്) 3 ആയിരുന്നുവെന്നും ഇപ്പോഴത് 1.9 ആയി കുറഞ്ഞെന്നും കോടതി ചൂണ്ടിക്കാട്ടി. ഫെർട്ടിലിറ്റി നിരക്ക് 2.1 ആണ് ആവശ്യമായി വേണ്ടത്. അതിലും താഴേക്ക് കുറഞ്ഞത് വരുംകാലത്ത് ജനസംഖ്യാ ഘടനയിൽ വലിയ മാറ്റങ്ങൾക്ക് വഴിവെക്കുമെന്നും കോടതി നിരീക്ഷിച്ചു.

രണ്ടിൽ കൂടുതൽ കുട്ടികളുണ്ടാകുന്നതിനെ ശിക്ഷാർഹമാക്കുന്ന നിയമങ്ങളുടെ പ്രസക്തി നഷ്ടപ്പെട്ടിരിക്കുന്നുവെന്ന് ഞങ്ങൾ വിശ്വസിക്കുന്നു. അമിത ജനസംഖ്യയെക്കുറിച്ചുള്ള ഭയമാണ് ഇത്തരം നിയമങ്ങളുടെ അടിസ്ഥാനം. എന്നാൽ കഴിഞ്ഞ ഏതാനും പതിറ്റാണ്ടുകളിലുണ്ടായ ജനസംഖ്യാപരമായ മാറ്റങ്ങൾ ഈ അടിസ്ഥാനത്തെത്തന്നെ തകർത്തിരിക്കുന്നു. ഇന്ത്യയിലെ നിലവിലുള്ള ടോട്ടൽ ഫെർട്ടിലിറ്റി റേറ്റ് റീപ്ലേസ്മെന്റ് റേറ്റിനേക്കാൾ താഴേക്ക് പോയിരിക്കുന്നു. ഭാവിയിൽ ജനസംഖ്യയിൽ പ്രായമായവരുടെ എണ്ണം കൂടുന്നതിനും, തൊഴിലെടുക്കുന്നവരുടെ (ജോലി ചെയ്യാൻ പ്രാപ്ത‌ിയുള്ളവരുടെ) അനുപാതം കുറയുന്നതിനും കാരണമാകും. അതുകൊണ്ട്, ജനസംഖ്യാ വളർച്ചയെ നിയന്ത്രിക്കുന്ന നിയമങ്ങൾക്ക് അവയുടെ പ്രസക്തി നഷ്ടപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. ഇത്തരത്തിലുള്ള ജനസംഖ്യാപരമായ മാറ്റങ്ങൾ ശ്രദ്ധിക്കാൻ നാം പരാജയപ്പെട്ടാൽ, ഇന്ത്യ ഗുരുതരമായ പ്രത്യാഘാതങ്ങൾ നേരിടേണ്ടി വരും. ഇക്കാരണത്താൽ, ഈ നടപടികൾ താൽക്കാലികമായി നിർത്തിവെക്കാൻ ഞങ്ങൾ നിർബന്ധിതരായിരിക്കുന്നു. ഞങ്ങൾ ഈ വിഷയം ഒരു വിശാല ബെഞ്ചിന്റെ പരിഗണനയ്ക്കായി വിട്ടിരിക്കുന്നു' ജസ്റ്റിസ് നരസിംഹ വിധി പ്രസ്താവത്തിൽ പറഞ്ഞു.